Με τον προσφάτως ψηφισθέντα νόμο 5313/2026 (επισυναπτόμενο αρχείο) επιχειρείται ο περιορισμός του συνεχώς αυξανόμενου Ιδιωτικού χρέους της χώρας, καθώς οι ληξιπρόθεσμες οφειλές σε Δημόσιο, Τράπεζες & Ιδιώτες/Προμηθευτές απειλούν ευθέως τη βιωσιμότητα της πλειοψηφίας των επιχειρήσεων. Οι προωθούμενες αλλαγές στον υπολογισμό των τόκων των δανειοληπτών του ν. Κατσέλη, η διεύρυνση του αριθμού των δικαιούχων ένταξης στον Εξωδικαστικό μηχανισμό, η αύξηση των ορίων του Ακατάσχετου λογαριασμού, συνιστούν μεν βελτιώσεις, θα μπορούσαν όμως να ήταν ακόμη γενναιότερες, βάσει των τεκμηριωμένων προτάσεων της ΕΣΕΕ.
Ακολουθεί η ανάλυση των άρθρων του Νομοσχεδίου που ρυθμίζουν ζητήματα επιχειρηματικού ενδιαφέροντος.
Άρθρο 6, Ακατάσχετος Λογαριασμός: Μετά από περίπου 11 χρόνια (Αύγουστος 2015), οπότε και καθιερώθηκε το μειωμένο ακατάσχετο των τραπεζικών καταθέσεων των 1.250 ευρώ/μήνα για κάθε Φυσικό πρόσωπο και σε μία μόνο τράπεζα, έχει πλέον τεθεί σε ισχύ η διεύρυνση των ορίων του Ακατάσχετου λογαριασμού. Επισημαίνεται πως τα αυξημένα όρια δεν ισχύουν για το σύνολο των καταθέσεων αλλά για έναν μόνο λογαριασμό που έχει δηλωθεί στην ΑΑΔΕ και στη συνεργαζόμενη τράπεζα, ενώ σε περίπτωση κοινών λογαριασμών το νέο όριο (1.600€) προστατεύει μόνο εκείνον που υπέβαλε τη δήλωση. Οι νέες βελτιώσεις έχουν ως εξής:
• Για χρέη προς το Δημόσιο/Ατομικός λογαριασμός (Εφορία & e – ΕΦΚΑ), από 1.250€/μήνα στα 1.600€/μήνα (+350€/μήνα ή +28,0%).
• Για χρέη προς Ιδιώτες (Τράπεζες & λοιποί Ιδιώτες/Ατομικός λογαριασμός), από 1.500€/μήνα στα 1.600€/μήνα (+100€/μήνα ή +6,7%).
• Για χρέη μεταξύ Ιδιωτών, (Τράπεζες & Προμηθευτές/Κοινοί λογαριασμοί Νοικοκυριών) από 2.000€/μήνα στα 2.200€/μήνα (+200€/μήνα ή +10,0%).
Θέση ΕΣΕΕ: Αν και η εν λόγω εξέλιξη συνιστά μία πρωτοβουλία προς τη σωστή κατεύθυνση, δεν εγγυάται την απρόσκοπτη λειτουργία των επιχειρήσεων και την αποφυγή επιβολής αναγκαστικών μέτρων. Ουσιαστική διαφοροποίηση από την υφιστάμενη σήμερα προβληματική κατάσταση μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τη λειτουργία του ήδη ψηφισμένου αλλά ανενεργού Προοδευτικά αυξανόμενου ειδικού ακατάσχετου επιχειρηματικού λογαριασμού (ν. 4611/2019, άρθρο 30, παρ. 4). Οι ασκούντες σήμερα ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα δεν δικαιούνται κάποιας επιπρόσθετης – από αναγκαστικά μέτρα – προστασίας των τραπεζικών τους λογαριασμών, σε σχέση με τους Ιδιώτες Φυσικά πρόσωπα, ενώ για τις Εταιρείες/ΝΠ δεν προβλέπεται κανενός είδους προστατευτικό δίχτυ.
Άρθρο 13, Εξωδικαστικός: Μείωση του ελάχιστου ορίου οφειλών για ένταξη στον Μηχανισμό: Οι οφειλέτες θα μπορούν από τις 21/7/2026 να ενταχθούν στον Εξωδικαστικό ακόμη και με ελάχιστο όριο οφειλής τις 5.000 ευρώ, όταν μέχρι και σήμερα το αντίστοιχο ποσό για χρέη σε Δημόσιο & Τράπεζες ήταν οι 10.000€.
Άρθρο 14, Εξωδικαστικός: Δυνατότητα διαχωρισμού της αξίας της α΄ κατοικίας: Από τις 21/9/2026 θεσπίζεται για πρώτη φορά η δυνατότητα «διαχωρισμού» της προστασίας της α΄ κατοικίας στον Εξωδικαστικό και εάν ο οφειλέτης το επιθυμεί θα μπορεί να επιλέξει ειδική μεταχείριση για την α΄ κατοικία του. Ως εκ τούτου, θα μπορεί να επιλέξει τη διάσωσή της (α΄ κατοικία), εφόσον βεβαίως συναινέσει στη ρευστοποίηση – μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών -των λοιπών περιουσιακών του στοιχείων. Η συγκεκριμένη επιλογή θα ισοδυναμεί με ευνοϊκότερες ρυθμίσεις, μεγαλύτερο «κούρεμα» της οφειλής και συνεπώς χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις.
Θέση ΕΣΕΕ για βελτιώσεις σε Εξωδικαστικό: Ναι μεν επέρχονται βελτιώσεις με τις ψηφισθείσες διατάξεις, απαιτούνται ωστόσο επιπρόσθετες πρωτοβουλίες, οι οποίες θα καταστήσουν τον Εξωδικαστικό ένα πραγματικό εργαλείο αντιμετώπισης του Ιδιωτικού χρέους και προστασίας της α΄ κατοικίας, με κυριότερες όλων: α) την υποχρέωση αποδοχής από πλευράς τραπεζών/servicers της προκύπτουσας από τον Αλγόριθμο πρότασης, β) την ελαστικοποίηση του ασφυκτικού χρονοδιαγράμματος υποχρεωτικής εκποίησης των λοιπών περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη (εάν υπάρχουν τέτοια), γ) την ενσωμάτωση μόνο των λογιστικών μεγεθών των επιχειρήσεων (λογιστικά κέρδη) στον Αλγόριθμο του Μηχανισμού, έτσι ώστε οι προκύπτουσες λύσεις να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των επιχειρήσεων, δ) τη μη ενεργοποίηση μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης σε περιπτώσεις που η αθέτηση των όρων της ρύθμισης οφείλεται σε λόγους ανωτέρας βίας και ε) τι θα ισχύσει για τους οφειλέτες που έχουν ως μοναδικό περιουσιακό στοιχείο την α΄ κατοικία τους.
Άρθρο 18, Δυνατότητα άρσης κατασχεμένων τραπεζικών λογαριασμών για βεβαιωμένες Φορολογικές οφειλές: Δυνατότητα άρσης των δεσμευμένων τραπεζικών λογαριασμών για βεβαιωμένες φορολογικές οφειλές, υπό την προϋπόθεση (μερικής) καταβολής του 25% αυτών και παράλληλης ρύθμισης του εναπομένοντος χρέους. Η δυνατότητα θα προσφέρεται μία μόνο φορά σε κάθε οφειλέτη.
Θέση ΕΣΕΕ: Δεν συνιστά λύση που θα αποφέρει άμεσα και απτά αποτελέσματα στους οφειλέτες, καθώς προϋποθέτει την ύπαρξη ενός ελάχιστου επιπέδου ρευστότητας, το οποίο όμως δεν διαθέτει η συντριπτική πλειοψηφία των επιχειρήσεων. Μοναδική λύση μόνιμου και όχι αποσπασματικού χαρακτήρα, η ενεργοποίηση του Προοδευτικά αυξανόμενου ειδικού ακατάσχετου επιχειρηματικού λογαριασμού (ν. 4611/2019, άρθρο 30, παρ. 4) που αναφέρθηκε προηγουμένως.
Άρθρα 19 & 22, Νέα έκτακτη ρύθμιση οφειλών στο Δημόσιο (Εφορία & e – ΕΦΚΑ): Στο τρίτο 10ήμερο του τρέχοντος μηνός αναμένεται να ενεργοποιηθούν 2 διακριτές – για χρέη προς την Εφορία και τον e – ΕΦΚΑ – ρυθμίσεις, οι οποίες θα είναι διαθέσιμες/«ανοιχτές» έως τα τέλη Δεκεμβρίου 2026. Τονίζεται πως η συγκεκριμένη ρύθμιση έχει έκτακτο χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά την αντίστοιχη «Πάγια». Βασικότερη καινοτομία της νέας πρωτοβουλίας αποτελεί ο τριπλασιασμός του χρόνου αποπληρωμής της οφειλής σε 72 δόσεις (αντί 24 για τακτικές οφειλές της «Πάγιας»), μειώνοντας αναλόγως το ποσό της δόσης. Ωστόσο, στο νέο σχήμα θα μπορούν να υπαχθούν μόνο οι βεβαιωμένες έως 31/12/2023 (παλαιές) οφειλές και υπό την προϋπόθεση πως αυτές δεν βρίσκονταν σε ενεργή ρύθμιση έως και την 21η /4/2026, γεγονός που σημαίνει πως όσοι έχασαν την παλαιά ρύθμιση και προέβησαν σε νέα ρύθμιση μετά τις 21/4/2026, δεν μπορούν να απενταχθούν από αυτήν και να μεταπηδήσουν στη νέα των 72 δόσεων. Αντιθέτως, οι νέες από 1/1/2024 και μετά οφειλές θα πρέπει να έχουν εξοφληθεί ή τακτοποιηθεί (υπαγωγή σε «Πάγια» ρύθμιση) με νόμιμο τρόπο, έτσι ώστε κάποιος οφειλέτης να μπορεί να ρυθμίσει τα παλαιά του χρέη στο νέο σχήμα των έως 72 δόσεων.
Θέση ΕΣΕΕ: Η νέα ρύθμιση, προκειμένου να καταστεί πραγματικά ωφέλιμη για τις επιχειρήσεις, χρήζει ουσιαστικών βελτιώσεων: α) αύξηση του αριθμού των δόσεων σε 120, β) εξομοίωση του ετήσιου επιτοκίου 5,84% με εκείνο που ισχύει σήμερα στον Εξωδικαστικό (3%), γ) θέσπιση ανώτατου ορίου συνολικής επιβάρυνσης, σε σχέση με το αρχικό κεφάλαιο της οφειλής, δ) δυνατότητα υπαγωγής του συνόλου των οφειλών, ανεξαρτήτως διάκρισής τους σε παλαιές (έως 31/12/2023) και νέες (από 1/1/2024 και μετά), ε) «κούρεμα» των προσαυξήσεων, στ) επιτοκιακή επιβάρυνση μόνο του κεφαλαίου οφειλής, με σαφή εξαίρεση των προσαυξήσεων.
Άρθρο 126: Βελτιώσεις στον ν. Κατσέλη (ν. 3869/2010): Η ψηφισθείσα και ήδη εφαρμοζόμενη διάταξη αλλάζει άρδην τον τρόπο υπολογισμού των τόκων των δανειοληπτών του ν. Κατσέλη. Πιο συγκεκριμένα και σχεδόν 16 χρόνια μετά την ψήφιση του νόμου, επέρχεται επανυπολογισμός των επιβαλλόμενων τόκων, εξαιτίας διαφοροποίησης της βάσης υπολογισμού τους, από τη στιγμή που αυτοί θα επιβάλλονται μόνο επί της μηνιαίας δόσης και όχι στο τρέχον συνολικό ανεξόφλητο υπόλοιπο, όπως γενικά ισχύει και εφαρμόζεται για τόκους οφειλών από δάνεια.
Πέραν όμως της συγκεκριμένης δομικής αλλαγής, η κατατεθείσα τροπολογία του Υπουργού ΥΠ.ΕΘ.Ο., κ. Πιερρακάκη, έρχεται να δώσει αναδρομική ισχύ στο μέτρο, με αποτέλεσμα πολλοί οφειλέτες να εξοφλήσουν νωρίτερα του προβλεπομένου (βάσει της δικαστικής απόφασης) τις υποχρεώσεις τους. Επί τους ουσίας, τράπεζες & servicers θα πρέπει να υπολογίσουν πόσα χρήματα για επιπλέον τόκους κατέβαλλε ο δανειολήπτης από την έναρξη της ρύθμισης μέχρι σήμερα (ημερομηνία δημοσίευσης του νέου νόμου) και τα επιπλέον ποσά να τα αφαιρέσουν από τις τελευταίες δόσεις του δανείου του.
Άρθρο 127 – Επέκταση των ευεργετημάτων επί του ν. Κατσέλη (τόκοι) και σε άλλες ρυθμίσεις: Οι ευεργετικές όμως συνέπειες του επανυπολογισμού των επιβαλλόμενων τόκων δεν περιορίζονται μόνο στον ν. Κατσέλη, αλλά επεκτείνονται και σε όσους είχαν υπαχθεί σε λοιπές ρυθμίσεις (ν. 4605/2019 & 4738/2020 /Εξωδικαστικός). Με το παρόν, αναδρομικής από 1/4/2019 ισχύος, άρθρο ορίζεται πως η συμφωνηθείσα μηνιαία δόση των παραπάνω ρυθμίσεων θα λογίζεται ως τοκοχρεολυτική επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής, με βάση το επιτόκιο, τη διάρκεια αποπληρωμής και τους λοιπούς όρους της ρύθμισης. Δεν θα επιτρέπεται, δηλαδή, πρόσθετη επιβάρυνση ή επανυπολογισμός, πέραν όσων έχουν ενσωματωθεί στην εγκεκριμένη ρύθμιση.